Interview met OIZ-directeur Marcel Smeets, Auteur Thijs Doorenbosch
ICT in de zorg verkeert in turbulente tijden. “Beleid en prioriteiten zwalken, de techniek volgt gedwee. Nóg meer overleg heeft geen zin”, stelt OIZ-directeur Marcel Smeets. “Juist door het aantal tafels te reduceren en de discussies te stroomlijnen in één centraal overlegorgaan bepaal je logische volgordes en heldere prioriteiten.”
Een belangrijk probleem dat Smeets graag opgelost ziet, is het onvoorspelbare speelveld dat is ontstaan voor ICT-leveranciers in de zorg. “Er moet helderheid komen over de ‘marktdemarcatie’. Wat behoort in de zorg-ICT echt tot de marktinitiatieven, en wat valt onder de publieke verantwoordelijkheid.” In de huidige situatie is het te riskant voor ondernemers om te investeren in nieuwe toepassingen. Die vernieuwing is nodig om de werkdruk van zorgpersoneel te verlichten en om te voldoen aan nieuwe regels rond onder meer data-uitwisseling en privacy. “Als je niet weet of je investering straks wordt ingehaald door een publiek gefinancierd initiatief, is de lol er snel af. Dat remt de innovatie.”
Overheid zet leveranciersinitiatieven op een zijspoor
Hij noemt als voorbeeld de ontwikkeling van CumuluZ Zorgdata, een initiatief van de UMC’s (Universitair Medisch Centrum). “Leveranciers hadden al iets CumuluZ-achtigs ontwikkeld maar daar was destijds onvoldoende belangstelling voor. Nu steunt de overheid met subsidies een vergelijkbaar initiatief en zet bestaande leveranciersinitiatieven buitenspel.”
Smeets signaleert meer knelpunten voor de ICT-leveranciers in de zorg. “De overheid wil een goed functionerende zorg-ICT-markt. Dan moet die wel helder en voorspelbaar zijn en dus ook toegankelijk voor buitenstaanders.”
Nationale keuzes remmen innovatie
Het huidige overheidsbeleid belemmert op meer vlakken een open speelveld. Zo ziet Smeets een groot risico in de manier waarop het ministerie van VWS probeert met de WegiZ (Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg) een eigen invulling te geven aan de European Health Data Space (EHDS), de Europese verordening over het gebruik en het delen van gezondheidsdata. Internationale leveranciers concluderen dan al snel dat er specifiek voor de Nederlandse markt aanpassingen aan hun producten moeten komen. “Dat kost ze veel geld aan ontwikkeling en er is geen zekerheid dat die investeringen gaan renderen. Dus trekken ze zich terug.”
De huidige situatie is volgens Smeets mede ontstaan door de versnippering in het overleglandschap. Voor elk onderwerp worden weer nieuwe zelfstandige ‘clubjes’ opgericht. “Dat gaat van lokaal en regionaal naar nationaal en zelfs Europees.” Silizo is daarom opgezet als samenwerking tussen OIZ en NedXis om aan de kant van de zorg-ICT-leveranciers de belangen te bundelen. “Nu zien we dat we met die gekanaliseerde structuur juist weer bij steeds meer overleggen worden betrokken. De chaos los je niet op door nog meer overlegstructuurtjes te bedenken.”
OIZ zet in op een goed functionerende, open markt
Het is volgens Smeets primair de verantwoordelijkheid van de overheid om met een politieke beleidslijn te komen die alle betrokken partijen samen aan tafel brengt. “De afgelopen vijf jaar is dat niet echt gelukt.” Toch blijft OIZ zich inzetten voor een goed functionerende, open markt. Dat ziet Smeets dan ook als zijn missie in de komende twee jaar.